Paula Maria Hedwig Margarethe Josephine Schaffgotsch była drugą córką hrabiny Marie SOPHIE Ferdinandine Josefine Margarete Henckel von Donnersmarck (1896-1972) i hrabiego Hansa Ulricha Gottharda Marii Eugena Joachima Schaffgotscha (1889-1943),

Urodziła się 10 lutego 1920 roku w Kopicach. Mając 22 lata, 12 października 1942 roku, poślubiła 23-letniego księcia Markusa von Clary u. Aldringen. Po ślubie zamieszkali w miejscowości Teplitz in Böhmen (Teplice/Cieplice) na terenie północno-zachodnich Czech.

Tam rodzina męża miała swój pałac i ogromny majątek znajdujący się w ich posiadaniu od połowy XVII wieku. Po zakończeniu II wojny światowej rodzinny majątek został skonfiskowany i bezpowrotnie przepadł. Wówczas rodzina przeprowadziła się na południe Niemiec do miejscowości Baden-Baden (w zachodniej części kraju związkowego Baden-Württemberg).

Mąż Pauli początkiem lat 40-tych został powołany do służby wojskowej w randze podoficera. Krótko po ślubie z Paulą wysłano go na front wschodni. Podobno była to forma kary dla jego rodziny, która nie popierała polityki i prowadzonej przez Hitlera wojny. W ostatnich miesiącach wojny dostał się do sowieckiej niewoli w której spędził kilka lat.

Po powrocie z niewoli małżeństwo Pauli i Markusa nie było już te same. Łączące ich wcześniej uczucia jakby oziębły i wygasły, a oni sami oddalili się od siebie. Po roku było już wiadomo, że ich dalsze wspólne życie nie ma przyszłości. Nie rozwiedli się, ale żyli już w separacji.

Mieli trójkę dzieci: dwóch synów (Christian urodz. 25.3.1944 i Hyeronimus "Ronny" urodz. 2.6.1949) i córkę (Theresia urodz. 21.4.1945), które pozostały przy matce - Pauli, w Baden-Baden. Markus natomiast wyemigrował do Ameryki, gdzie otrzymał w Nowym Jorku dobrze płatną pracę jako przedstawiciel marki samochodowej Mercedes. 

Po latach, kiedy w roku 1964 oficjalnie rozwiódł się z Paulą, ożenił się w Ameryce ponownie. Paula po rozwodzie, gdy podrosły już jej dzieci i przebywały w internatach, przeniosła się z Baden-Baden do Wiednia. Tam mieszkała do początku lat 70-tych XX wieku, a następnie powróciła do Baden-Baden.

Swoje Kopice odwiedziła po zakończeniu II wojny światowej po raz pierwszy latem 1978 roku, w towarzystwie młodszego brata Hansa Ulricha (III) Schaffgotscha (1927-2009). Drugi raz była w Kopicach latem 1993 roku w szerszym gronie rodzinnym (w towarzystwie m.in. dwóch braci: Hansa Ulricha i Friedricha Carla oraz córki Theresii). Zorganizowano wówczas spotkanie z (nowymi, przesiedlonymi tutaj po roku 1945) mieszkańcami Kopic. Spotkanie odbyło się w budynku znanym jako dawna WILLA ZARZĄDCY MAJĄTKU W KOPICACH, który do roku 1945 również należał do rodziny Schaffgotsch. 
Budynek jest obecnie wielorodzinnym prywatnym budynkiem mieszkalnym. Na jego parterze znajdowała się (i jest tam do dziś) duża sala. Właśnie w niej zorganizowano spotkanie ówczesnych mieszkańców Kopic z "gośćmi zza granicy". Podobno w spotkaniu uczestniczyła zaledwie garstka powojennych mieszkańców Kopic. Znając brak szacunku wielu z nich do pochowanych w Kopicach Schaffgotschów, naiwnym byłoby oczekiwać z ich strony zainteresowanie spotkaniem oko w oko z potomkami właścicieli pałacu.

Inicjatorem spotkania były przede wszystkim dwie osoby: ówczesny kopicki ksiądz proboszcz i pani Elżbieta Szlosarek (1921-2008).

Nie wiem kiedy pani Szlosarek po raz pierwszy nawiązała kontakt z Schaffgotschami. Znając podobno biegle język niemiecki w mowie i piśmie, pani Szlosarek miała przez wiele lat korespondować z matką Pauli, hrabiną Sophie Schaffgotsch (Henckel von Donnersmarck).

Wnuk hrabiny Sophie, hrabia Carl Friedrich Schaffgotsch, z którym utrzymuję od kilkunastu lat stały kontakt, nie przypomina sobie jednak i tym samym wyklucza, aby jego babka korespondowała wcześniej z panią Szlosarek. Uważa, że pani Szlosarek nawiązała kontakt z jego ojcem Hansem Ulrichem i ciocią Paulą, dopiero w połowie lat 70-tych XX wieku, kiedy to ówczesny kopicki ksiądz proboszcz informował rodzinę Schaffgotsch o katastrofalnym stanie kaplicy grobowej w parku i poniewierających się tam szczątkach ich krewnych.

Kiedy w roku 1977 jego ojciec (Hans Ulrich (III) Gotthard Maria Friedrich Leopold Hyazinth Aloysius Edgar Schaffgotsch 1927-2009) zdobył wizę i pozwolenie na przyjazd do Polski, aby zorganizować godny pochówek szczątków swoich krewnych, wówczas miał okazję poznać osobiście panią Elżbietę Szlosarek. 

Paula (Schaffgotsch) Clary und Aldringen zmarła 26.7.2006 roku w wieku 86 lat. Jej synowie Christian i Hyeronimus żyją do dziś, ich siostra Theresia zmarła krótko po wspomnianym wcześniej "rodzinnym spotkaniu w Kopicach" w roku 1994.

​

▷Jeśli korzystasz z / lub udostępniasz mozolnie zebrane i opublikowane przeze mnie tutaj informacje, uszanuj proszę moją pracę/mój czas i podaj źródło, czyli linka/adres mojej strony. Będę Ci za to bardzo wdzięczny :) 

​

​

© kopice.org

Ostatnia aktualizacja 10 lutego 2026

Fotografię archiwalną pokolorował Jacek Kucharczyk © Koloryzacja starych fotografii